Olej silnikowy w nowoczesnym dieslu – dlaczego norma “Low SAPS” ma kluczowe znaczenie?

Wybór oleju silnikowego do nowoczesnego diesla nie jest już tak prosty jak kiedyś. Dawniej kierowca kierował się głównie lepkością, wybierając popularne 10W-40 czy 5W-40. Dziś te parametry to za mało. W dobie restrykcyjnych norm emisji spalin Euro 5 i Euro 6, kluczowym kryterium wyboru stały się specyfikacje producenckie oraz tajemniczo brzmiący skrót: Low SAPS (oleje niskopopiołowe).

Wielu kierowców (a nawet niektórych mechaników) wciąż uważa, że zadaniem oleju jest wyłącznie smarowanie silnika. To błąd, który kosztuje tysiące złotych. W nowoczesnym samochodzie wysokoprężnym układ smarowania jest nierozerwalnie połączony z układem oczyszczania spalin.

Dlaczego zalanie niewłaściwego oleju potrafi wydać natychmiastowy wyrok na filtr cząstek stałych (DPF/FAP) i czym właściwie są mityczne popioły? Wyjaśniamy.

Czym są oleje Low SAPS? Rozszyfrowujemy skrót

Skrót SAPS odnosi się do chemicznego składu dodatków uszlachetniających, które znajdują się w każdym oleju silnikowym. Oznacza on:

• Sulphated Ash (Popiół siarczanowy)
• Phosphorus (Phosphor – Fosfor)
• Sulphur (Siarka)

W tradycyjnych olejach (tzw. Full SAPS) związki siarki, fosforu oraz cynku są powszechnie stosowane jako tanie dodatki przeciwzużyciowe (AW/EP) oraz detergenty czyszczące silnik. Chronią one metalowe elementy przed tarciem i korozją. Dlaczego więc zaczęto je drastycznie ograniczać? Odpowiedź kryje się w układzie wydechowym.

Zabójcze powiązanie: Jak olej trafia do filtra DPF?

Nawet w najbardziej sprawnym, fabrycznie nowym silniku, minimalne ilości oleju silnikowego przedostają się do komory spalania – dzieje się to poprzez film olejowy na ściankach cylindrów lub przez układ odmy (odpowietrzenia skrzyni korbowej). Ten olej jest spalany razem z olejem napędowym, a produkty tego spalania trafiają prosto do filtra cząstek stałych (DPF).

Gdy spaleniu ulega zwykły olej (Full SAPS), zawarte w nim związki chemiczne zamieniają się w popiół siarczanowy.

Tutaj dochodzimy do fundamentalnej różnicy między dwoma rodzajami zanieczyszczeń, które trafiają do DPF:

1. Sadza (czysty węgiel): Powstaje ze spalonego paliwa. Jest czarna, blokuje filtr, ale silnik potrafi ją okresowo wypalić w trasie (w procesie regeneracji aktywniej podnosząc temperaturę spalin do ok. 600°C). Sadza zamienia się wtedy w dwutlenek węgla i ulatuje przez wydech.
2. Popiół (mineralny produkt spalania oleju): Powstaje ze spalonego oleju silnikowego. Popiół jest substancją stałą i niepalną. Nie da się go wypalić w żadnych warunkach drogowych. Raz wprowadzony do filtra DPF, zostaje w nim na zawsze, fizycznie zmniejszając jego pojemność roboczą.

Skutki zalania niewłaściwego oleju: Błyskawiczne zapchanie wydechu

Jeśli do nowoczesnego diesla z filtrem DPF lub systemem SCR (AdBlue) wlejesz tradycyjny olej Full SAPS, proces zapełniania filtra niepalnym popiołem drastycznie przyspieszy.

Co dzieje się dalej?

• Częstsze wypalanie: Komputer pokładowy, na podstawie czujnika różnicy ciśnień, widzi, że filtr stawia opór. Myląc popiół z sadzą, zaczyna coraz częściej (nawet co 100-150 km) uruchamiać procedurę wypalania DPF.
• Rozrzedzanie oleju paliwem: Częste, niedokończone procedury wypalania DPF skutkują tym, że dodatkowe dawki paliwa (wtryskiwane w suwie wydechu) nie dopalają się i spływają po ściankach cylindrów do miski olejowej. Olej traci swoje właściwości smarne.
• Trwałe zablokowanie filtra: W ciągu kilkunastu tysięcy kilometrów filtr zostaje całkowicie “zabity” popiołem. Auto traci moc, przechodzi w tryb awaryjny, a na desce rozdzielczej pojawia się ikona usterki. Takiego filtra nie uratuje już żadna jazda po autostradzie – jedyną opcją jest demontaż i profesjonalne czyszczenie hydrodynamiczne w serwisie lub droga wymiana.

Klasyfikacja ACEA – jak rozpoznać właściwy olej?

Aby ułatwić kierowcom wybór, Europejskie Stowarzyszenie Producentów Samochodów (ACEA) wprowadziło przejrzystą klasyfikację. Dla samochodów z filtrami cząstek stałych dedykowana jest klasa C (np. C1, C2, C3, C4, C5).

• Olej ACEA C3 lub C2 to najpopularniejsze oleje typu Mid SAPS lub Low SAPS, charakteryzujące się obniżoną zawartością popiołów.
• Przed zakupem zawsze sprawdź też normę konkretnego producenta w instrukcji auta (np. VW 507.00, BMW Longlife-04, Mercedes-Benz MB 229.51). Te specyfikacje gwarantują, że olej chroni zarówno zaawansowane mechanicznie wtryskiwacze Common Rail, jak i ekologiczny osprzęt wydechu.

Podsumowanie: Oszczędność, która generuje koszty

Stosowanie olejów Low SAPS to konieczność, przed którą nie uciekniemy. Choć same oleje niskopopiołowe bywają droższe ze względu na konieczność użycia zaawansowanych, syntetycznych baz i nowoczesnych dodatków bezpopiołowych, ich stosowanie to jedyny sposób na długowieczność układu wydechowego.

Pamiętaj: sprawny układ wtryskowy (brak lejących wtryskiwaczy) oraz właściwy olej niskopopiołowy to dwa filary, dzięki którym filtr DPF w Twoim aucie bezproblemowo wytrzyma setki tysięcy kilometrów.

Zbliża się termin wymiany oleju w Twoim dieslu? A może filtr DPF w Twoim aucie wypala się niepokojąco często? Zapraszamy do serwisów Bosch Diesel. Dobierzemy olej idealnie dopasowany do specyfikacji producenta Twojego silnika, wymienimy filtry i profesjonalnie zdiagnozujemy stan układu wtryskowego.